شیمی ، علم اتمها ، پیوندها و مولکولهاست. دانشی که میتواند خواص ماده ، چگونگی تغییرات و شیوه تولید آنها را از هسته اتم گرفته تا کهکشانها بررسی کند و رشته شیمی ، رشتهای است که به پرورش متخصصانی میپردازد که با مطالعه و تحقیق و آزمایش به ابداع و نوآوری پرداخته و یا فرآوردههای شیمیایی را کنترل میکنند.
ادامه مطلب
نوشته شده توسط عالیه فرامرزی در یکشنبه نوزدهم اردیبهشت 1389
|
مهندسی شیمی کاربرد
علم،
ریاضیات و
اقتصاد در فرآیند تبدیل مواد خام به مواد باارزشتر یا سودمندتر است.
مهندسی شیمی عمدتاً در طراحی و نگهداری فرآیندهای شیمیایی برای تولید انبوه به کار میرود. به این بخش از مهندسی شیمی، مهندسی فرآیند گفته میشود.
فرآیندهای مجزایی که توسط یک مهنس شیمی به کار گرفته میشوند (مانند تقطیر، استخراج و ...)، عملیات واحد نام داشته و شامل واکنش شیمیایی، عملیات انتقال جرم، انتقال حرارت و انتقال اندازه حرکت هستند. این فرآیندها برای سنتز شیمیایی یا جداسازی شیمیایی با هم ترکیب میشوند.
سه قانون فیزیکی اساسی در مهندسی شیمی، اصل بقای جرم، اصل بقای انرژی و اصل بقای اندازه حرکت هستند. انتقال ماده و انرژی در یک فرآیند شیمیایی با استفاده از موازنه جرم و انرژی برای کل واحد، عملیات واحد یا بخشی از آن ارزیابی میشود. مهندسین شیمی اصول ترمودینامیک، سینتیک واکنش و پدیدههای انتقال را به کار میگیرند.
مهندسی شیمی نوین، گسترهای فراتر از مهندسی فرآیند را در بر میگیرد. هدف اصلی مهندسی شیمی استفاده از دانش شیمی در خلق مواد و محصولات بهتر برای دنیای امروز است. امروزه مهندسین شیمی علاوه بر فرآیندهای تولید مواد اولیه پایه، بلکه در تو سعه و تولید محصولات باارزش و متنوع شرکت دارند. این محصولات شامل مواد ویژه و کارآمد برای صنایعی همچون هوافضا، خودروسازی، پزشکی، صنایع الکترونیک، کاربردهای محیط زیست و صنایع نظامی است. به عنوان مثالهایی از این محصولات میتوان به الیاف، منسوجات و چسبهای بسیار قوی، مواد زیستسازگار و داروهای جدید اشاره کرد. امروزه مهندسی شیمی ارتباطی تنگاتنگ با علوم زیستشناسی، مهندسی پزشکی و اغلب شاخههای مهندسی دارد.
نوشته شده توسط عالیه فرامرزی در سه شنبه چهاردهم اردیبهشت 1389
|
دید کلی
مهندسی شیمی ، رشته ای دانشگاهی است که البته دارای زیر شاخههای متفاوت در زمینههای مختلف
علمی و
صنعتی میباشد. تمامی این رشتهها ، در تکنولوژی امروز بشری نهادینه شدهاند و نقش اساسی در اداره و پیشرفت صنعت کشورهای گوناگون دارند. با خواندن مقاله زیر که به بررسی شاخههای مختلف مهنسی شیمی پرداخته است، با این علوم ، آشنا میشویم.
صنایع پالایش
صنعت
پالایش نفت ، صنعتی است که با آن ، از
تفکیک و تصفیه نفت خام ، محصول متنوع و پرارزشی از قبیل گاز مایع ، سوخت اتومبیل و هواپیما ، سوخت موتورهای دیزل ، نفت سفید ، حلال های نفتی ، مواد اولیه
صنایع پتروشیمی ، روغن موتور ، انواع گریس و روغنهای روانکننده و دهها فراورده دیگر تولید میشود.
با مقایسه ای ساده بین ارزش
نفت خام و ارزش فراورده های حاصل از پالایش ، میتوان به سودآوری عظیم این صنعت و نقش آن در اقتصاد کشور پی برد. چرا که پالایشگاه ، نفت خام را به طیف وسیعی از فراورده های پر ارزش نفتی تبدیل میکند. همچنین با توجه به وجود اندوخته هنگفت نفت در کشور و تاکید دولت بر جایگزینی صادرات فرآورده ها نفتی به جای صدور نفت خام و نیاز روز افزون کشور به فرآورده های نفتی ، اهمیت صنایع پالایش در کشور بیشتر روشن میشود.
صنایع پتروشیمی
بر حسب تعریف ، صنایع پتروشیمی به صنایعی اطلاق میشود که در آنها
هیدروکربنهای موجود در
نفت خام یا
گاز طبیعی به محصولات شیمیایی تبدیل میگردند. امروزه پتروشیمی ، صنعتی بسیار گسترده و با فن شناسی پیچیده و فراورده های متنوع میباشد و در حال حاضر ، شماره محصولات پتروشیمی به هزارها میرسد.
از جمله این محصولات که همگی از مواد اولیه هدروکربنی و طی یک رشته
عملیات فیزیک- شیمیایی بدست میآیند، میتوان انواع
کودهای شیمیایی ، برخی از اسیدها ، بازها و نمک ها ، منومرها و
پلیمرها ،
ترکیبات آروماتیک و مواد واسطه و بسیاری از صنایع شیمیایی دیگر را نام برد. اهمیت محصولات پتروشیمی کاملا روشن است. فقط کافی است توجه شود که تولید محصولات کشاورزی ، تولید پارچه وپوشاک ، ساخت
مسکن ، تولید مواد شوینده و پاک کننده و تولید داروهای مختلف بدون استفاده از محصولات پتروشیمی ، هرگز کفاف نیازهای رو به افزایش جمعیت جهان را نخواهد داد و مطمئنا بدون آنها زندگی بشر در ابعاد گوناگون ، بهکلی مختل خواهد شد.
صنایع پتروشیمی از جمله صنایع مادر تلقی میشود و توسعه اقتصادی کشور را در زمینههای مختلف صنعتی و کشاورزی فراهم میآورد. با توجه به اینکه گسترش این صنایع و کاهش واردات و افزایش صدور محصولات پتروشیمی مورد تاکید دولت است، اهمیت این رشته آشکار میشود.
صنایع پلیمر
پلیمرها موادی هستند که بیشتر مردم ، آنها را با نام عمومی
لاستیکها و
پلاستیکها میشناسند، در حالی که که اینها تنها بخش کوچکی از طیف وسیع مواد پلیمری هستند. امروزه پلیمرها در همه جا کاربرد پیدا کردهاند. صنایع نظامی ، الکترونیک ، خودروسازی ، پزشکی ، ساختمان سازی و... تنها نمونههایی از کاربرد در زندگی روزمره بشر میباشند.
اهمیت کاربرد پلیمرها در صنایع گوناگون به حدی است که در حال حاضر علوم پلیمر ، نهتنها بهعنوان گرایشی از مهندسی شیمی ، بلکه بهعنوان شاخه ای مستقل از علوم فنی و مهندسی مطرح شدهاند. پلیمرها کاربرد وسیعی در صنایع مختلف کشور دارند.
صنایع گاز
گاز طبیعی که از منبع گاز زیرزمینی کشور استخراج میشود، بهصورت ماده ای خام ، چه بهعنوان سوخت و یا بهعنوان ماده اولیه برای دیگر صنایع (از جمله صنایع پتروشیمی) قابل استفاده نیست و باید تحت عملیات پالایش گاز ، معیان گاز ، انتقال و توزیع گاز طبیعی و گاز مایع باشد. اهمیت این رشته ، با توجه به وجود ذخایر عظیم گاز طبیعی در کشور و تاکید دولت بر توسعه صنایع گاز طبیعی بهعنوان سوخت و منبع انرژی و استفاده از آن در صنایع مختلف نظیر نیروگاههای حرارتی تولید برق ، کارخانه های تولید سیمان ، صنایع ذوب آهن و نیز طرح گاز سوز کردن اتومبیلها برای کاهش آلودگی هوا بهخوبی محسوس است.
صنایع شیمیایی معدنی
صنایع شیمیایی معدنی ، دسته ای از صنایع تولیدی هستند که از برخی مواد شیمیایی معدنی یا سنگهای استخراج شده از معدنها بهعنوان ماده اولیه استفاده میکنند. صنایع شیشه ، کاشی و
سرامیک ، گچ ،
آهک ،
سیمان ، باتریسازی ، تولید مواد شیمیایی معدنی (اسیدها ، بازها ، نمکها) ، ساخت
رنگدانهها ، گازهای صنعتی (مانند کلر) و ترکیبات کلردار معدنی (نظیر مواد رنگبر) ، نمونههایی از صنایع شیمیایی معدنی میباشند.
ضرورت و اهمیت این گرایش با توجه به وجود ذخایر عظیم مواد معدنی در کشور ، لزوم قطع وابستگی به محصولات شیمیایی وارداتی ، میل به خودکفایی در این صنایع و نیاز روز افزون کشور به محصولات شیمایی معدنی ، بخصوص صنایع شیمیایی ، قابل درک است.
صنایع غذایی
همانطوری که از نام این صنایع بر میآید، صنایع غذایی به صنایعی اطلاق میشود که در زمینه تولید انبوه مواد و محصولات غذایی مورد نیاز بشر فعالیت میکند. از میان این صنایع ، میتوان به صنایع روغن نباتی ، قند و شکر ، شیر و لبنیات پاستوریزه ، کنسرو و خوشابسازی ، تولید چای ، نوشابهسازی ، بیسکویت و شکلات سازی ، تولید مارکاونی و نیز صنایع تخمیری نظیر
سرکهسازی اشاره کرد.
شاید این مساله که گرایش صنایع غذایی در زمینه مهندسی شیمی مطرح میشود، کمی دور از ذهن به نظر برسد. ولی باید دانست که در کارخانههای صنایع غذایی بیشتر از همان عملیات و تجهیزاتی استفاده میشود که در دیگر صنایع شیمیایی بکار میروند.
مباحث مرتبط با عنوان
نوشته شده توسط عالیه فرامرزی در سه شنبه چهاردهم اردیبهشت 1389
|
